David Černý, Hangende man

De huidige Husova (Jan Husstraat, zo genoemd in 1870, de straat heette voordien Dominikanenstraat) in de Praagse Oude Stad was een deel van de oude middeleeuwse verbindingsweg van de Praagse Burcht via de Stenen Brug (Judithbrug, later Karelsbrug) naar Vyšehrad. In de straat staat op nummer 352/2-4 het huis U Sladkých (Bij Sladký, eigenaar in 1523), waar nu het Tsjechisch Instituut van Kunstgeschiedenis (Ústav dějin umění) is gehuisvest. Oorspronkelijk stonden hier vier romaans-gotische huizen, die in de 17de eeuw werden verenigd tot één kompleks, dat barok werd verbouwd. Het huidige uitzicht is klassicistisch (1844) met oudere barokke restanten. Boven het dak rijst een monumentaal dakpaviljoen uit, een belvedere vanwaar men een uitzicht over de omgeving had.

Uit het dak steekt boven de Husova-straat een paal waaraan een man zich met één hand vasthoudt. Het is de skulptuur Viselec (Hangende man, Hanging out) uit 1996 van David Černý. Het 2,20 m hoge beeld uit bronsgekleurd GVK (glasvezelversterkte kunststof, fibreglass) is gemaakt voor de tentoonstelling Respekt 97 in de Villa Richter in de Kleine Zijde waar het boven de straat Na Opyši uitstak. Na de tentoonstelling maakte het beeld een wereldreis naar Berlijn, Stockholm, Londen,Chicago, Seoul en elders en keerde dan terug naar Praag waar het zijn huidige plaats kreeg. De skulptuur is eigendom van de kunstenaar.

Foto´s: De Hangende man in de Praagse Husova-straat (Wikipedia)

De gelaatstrekken van de hangende man zijn die van Sigmund Freud (1856-1939), de beroemde Weense neuroloog-psycholoog van Joods-Tsjechische (Moravische) afkomst. Freud had een fobische angst voor de dood, maar heeft uiteindelijk op 83-jarige leeftijd met de hulp van een bevriende arts zichzelf gedood (overdosis morfine), hij had mondkanker.

De gestalte, die in de diepte kijkt, hangt met de rechterarm aan de paal (aktief, vasthouden aan het leven) en houdt de linkerhand in de broekzak (passief, berusting in de dood). Men kan in het werk een evenwicht zien tussen verstand en gevoel of de keuze tussen leven en dood. Volgens David Černý, die enigermate thuis was in de kring van Václav Havel, stelt deze skulptuur de onzekerheid voor van intellektuelen aan het eind van de 20ste eeuw. En welke rol zullen intellektuelen in het nieuwe millennium spelen? (Een niet onbelangrijke vraag in het kader van toenemend populisme.)

Het zandstenen beeld (atelier František Preiss, 1697, barok) in de nis op de tweede verdieping (Husova) stelt de apostel Judas Thaddeus voor, tot wie men zich wendt om hulp in moeilijke, hopeloze, uitzichtloze situaties. Freud kan best eens te rade gaan bij Thaddeus!

Pieter Schepens (2017)